Quyết định đưa vụ án ra xét xử và những quy định cần biết

Quyết định đưa vụ án ra xét xử: Văn bản quyết định “ngày phán xét”

Trong một vụ án hình sự, khoảng thời gian chờ đợi từ khi bị bắt cho đến khi ra Tòa là khoảng thời gian căng thẳng nhất đối với Bị can và gia đình. Khi Tòa án nhân dân Sơ thẩm ban hành Quyết định đưa vụ án ra xét xử, điều đó đồng nghĩa với việc “ngày phán xét” đã được ấn định. Đây không chỉ là một văn bản thông báo thủ tục, mà còn là hồi chuông báo hiệu giai đoạn then chốt nhất của toàn bộ quá trình tố tụng hình sự.

Việc hiểu rõ ý nghĩa, thời hạn và những quyền lợi phát sinh từ Quyết định này sẽ giúp Bị cáo cũng như Luật sư bào chữa có sự chuẩn bị tốt nhất để đối mặt với Hội đồng xét xử.

1. Quyết định đưa vụ án ra xét xử là gì?

Quyết định đưa vụ án ra xét xử là văn bản tố tụng do Thẩm phán Chủ tọa phiên tòa của Tòa án nhân dân Sơ thẩm (hoặc Tòa án nhân dân Phúc thẩm) ban hành. Quyết định này chính thức xác nhận vụ án đã đủ điều kiện để mở phiên tòa công khai (hoặc xử kín).
Trong quyết định sẽ ghi rõ: Tên bị cáo, tội danh bị truy tố, thời gian, địa điểm mở phiên tòa, danh sách Hội đồng xét xử (Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân), Kiểm sát viên giữ quyền công tố và danh sách Luật sư bào chữa tham gia. Đây là cơ sở pháp lý bắt buộc để bắt đầu giai đoạn xét xử tại Tòa.

2. Thời hạn mở phiên tòa: Sửa sai kiến thức thường gặp

Rất nhiều người bị nhầm lẫn giữa “Thời hạn chuẩn bị xét xử” và “Thời hạn mở phiên tòa”. Dưới đây là quy định chính xác theo Bộ luật Tố tụng Hình sự hiện hành:

2.1. Thời hạn Tòa án nghiên cứu hồ sơ (Chuẩn bị xét xử)

Kể từ ngày Viện kiểm sát chuyển hồ sơ sang thụ lý tại Tòa án nhân dân Sơ thẩm, Thẩm phán có một khoảng thời gian giới hạn để đọc hồ sơ trước khi ra Quyết định đưa vụ án ra xét xử (hoặc Trả hồ sơ điều tra bổ sung):

• Tội phạm ít nghiêm trọng: 30 ngày.
• Tội phạm nghiêm trọng: 45 ngày.
• Tội phạm rất nghiêm trọng: 02 tháng.
• Tội phạm đặc biệt nghiêm trọng: 03 tháng.

2.2. Thời hạn Mở phiên tòa sau khi có Quyết định

Cực kỳ lưu ý: Kể từ ngày Thẩm phán ký ban hành Quyết định đưa vụ án ra xét xử, Tòa án bắt buộc phải mở phiên tòa trong thời hạn 15 NGÀY. Trong trường hợp có lý do bất khả kháng (thiên tai, dịch bệnh, hoặc vụ án có quá nhiều bị cáo ở các trại giam khác nhau), thời hạn này được kéo dài nhưng không quá 30 ngày.

Do đó, khi gia đình nhận được Quyết định này, đồng nghĩa với việc chỉ còn tối đa 15 đến 30 ngày để chuẩn bị mọi thứ trước khi ra Tòa.

3. Quy định về việc tống đạt Quyết định cho Bị cáo

3.1. Thời hạn phải giao Quyết định

Luật pháp quy định, Tòa án phải tống đạt (giao) Quyết định đưa vụ án ra xét xử cho Bị cáo, Bị hại, Luật sư bào chữa chậm nhất là 10 ngày trước ngày mở phiên tòa.
Việc tống đạt phải được thực hiện trực tiếp. Nếu Bị cáo đang bị tạm giam, cán bộ Tòa án sẽ vào Trại tạm giam tống đạt thông qua Giám thị trại. Nếu Bị cáo được tại ngoại, Tòa án sẽ gửi về nơi cư trú hoặc triệu tập Bị cáo lên Tòa để nhận. Khoảng thời gian 10 ngày này là quyền lợi hợp pháp để Bị cáo chuẩn bị tâm lý và làm việc với Luật sư.

3.2. Nếu nhận Quyết định trễ thì sao?

Nếu đến ngày mở phiên tòa mà Bị cáo hoặc Luật sư chứng minh được rằng họ chỉ mới nhận Quyết định cách đây 3-5 ngày (vi phạm thời hạn 10 ngày), họ có quyền Yêu cầu hoãn phiên tòa để đảm bảo đủ thời gian chuẩn bị bào chữa. Hội đồng xét xử Tòa án nhân dân Sơ thẩm bắt buộc phải chấp nhận yêu cầu này.

4. Nhận Quyết định xét xử: 3 Việc Luật sư và Bị cáo phải làm ngay

Khi Quyết định đưa vụ án ra xét xử được tống đạt, tiếng đếm ngược đã bắt đầu. Để bảo vệ tối đa quyền lợi trước Tòa án nhân dân Sơ thẩm, Bị cáo và Gia đình cần thực hiện gấp rút:

4.1. Kiểm tra “Tội danh” và “Khung hình phạt”

Bị cáo cần đọc kỹ Quyết định xem mình bị truy tố ở Điều nào, Khoản nào. Đôi khi, do Cáo trạng của Viện kiểm sát quá nặng, Luật sư đã khiếu nại thành công trong giai đoạn chuẩn bị xét xử, khiến Thẩm phán phải quyết định xét xử Bị cáo ở một Khoản nhẹ hơn. Ngược lại, nếu Tội danh ghi trên Quyết định quá nặng so với hành vi thực tế, Luật sư phải lập tức chuẩn bị Luận cứ bẻ gãy Cáo trạng tại Tòa.

4.2. Yêu cầu triệu tập Nhân chứng quan trọng

Nếu trong danh sách những người tham gia tố tụng ghi trong Quyết định bị THIẾU tên một nhân chứng then chốt (người có thể chứng minh Bị cáo vô tội), Luật sư phải làm Đơn kiến nghị gửi Thẩm phán yêu cầu triệu tập bổ sung ngay lập tức.

4.3. Tổng duyệt “Kịch bản tranh tụng”

Luật sư Hình sự sẽ tiến hành “tổng duyệt” cùng Bị cáo trong trại tạm giam. Luật sư sẽ đặt ra các câu hỏi giả định mà Hội đồng xét xử và Viện kiểm sát sẽ hỏi để Bị cáo tập trả lời, tránh việc lúng túng, khai mâu thuẫn hoặc vô tình nhận tội do bị dồn ép tâm lý trước vành móng ngựa.

Nội dung liên quan

• Xét xử vụ án hình sự và những quy định quan trọng cần biết
• Đơn xin xét xử vắng mặt trong vụ án hình sự và những lưu ý quan trọng
• Hội đồng xét xử và những quy định quan trọng trong tố tụng hình sự
• Luật sư bào chữa hình sự — quyền của người bào chữa và các hướng bào chữa