Đơn xin xét xử vắng mặt trong vụ án hình sự và những lưu ý quan trọng

Đơn xin xét xử vắng mặt trong vụ án hình sự: Đừng tự biến mình thành Kẻ trốn nã!

Rất nhiều người có suy nghĩ ngây thơ rằng: “Chỉ cần viết một cái Đơn xin xét xử vắng mặt gửi Tòa án là tôi có thể đường hoàng ở nhà, không phải đối mặt với Thẩm phán hay phía Bị hại nữa”. Đặc biệt trong các vụ án hình sự, sự sợ hãi, xấu hổ khiến Bị cáo hoặc Bị hại tìm mọi cách né tránh phiên Tòa.

Nhưng bạn có biết, Tố tụng Hình sự không giống như Tố tụng Dân sự (nơi bạn có thể dễ dàng vắng mặt hay ủy quyền). Nếu bạn tự ý vắng mặt tại Tòa án Hình sự mà không được Hội đồng xét xử đồng ý, bạn có thể bị Công an Còng tay Áp giải đến phiên Tòa, hoặc thậm chí bị Phát Lệnh Truy Nã. Dưới lăng kính của Luật sư Hình sự, bài viết này sẽ “giải mã” tường tận luật chơi khắt khe của Tòa án về việc vắng mặt, và hướng dẫn bạn cách xử lý an toàn nhất.

1. Đơn xin xét xử vắng mặt Hình sự là gì? Tòa có cho phép không?

Trong vụ án Hình sự, Đơn xin xét xử vắng mặt là văn bản Bị cáo, Bị hại hoặc Người làm chứng gửi cho Tòa án (TAND cấp Tỉnh / TAND Khu vực) để xin phép không đến dự Phiên tòa vì lý do Bất khả kháng (Cấp cứu y tế, Tai nạn, Thiên tai…).
– Đối với Bị cáo: Tòa án RẤT HIẾM KHI cho phép vắng mặt (Trừ khi đang mắc bệnh hiểm nghèo có xác nhận Bệnh viện). Nếu cố tình vắng mặt, bạn sẽ bị Công an Áp giải hoặc bị Truy nã (Điều 290 BLTTHS).
– Đối với Bị hại/Người có quyền lợi liên quan: Tòa án có thể xem xét chấp thuận nếu lời khai đã đầy đủ trong hồ sơ. Nhưng nếu sự vắng mặt của bạn làm ảnh hưởng đến việc định tội, Tòa án sẽ Hoãn phiên tòa và bắt buộc bạn phải có mặt ở lần xử sau.

2. Bốn trường hợp Bị cáo có thể Vắng mặt tại Phiên Tòa

Nguyên tắc “Thép” của Tố tụng Hình sự là xét xử Trực tiếp. Thẩm phán phải trực tiếp hỏi cung Bị cáo tại Tòa. Theo Điều 290 BLTTHS 2015, Tòa án chỉ xử vắng mặt Bị cáo trong 4 tình huống ngoại lệ sau:

2.1. Bị cáo Bỏ trốn và bị Truy nã

Bị cáo nghĩ rằng việc trốn đi sẽ làm vụ án chìm xuồng? Sai lầm! Khi Bị cáo bỏ trốn, Cơ quan CSĐT Công an cấp Tỉnh/Bộ Công an sẽ ra Lệnh Truy nã. Nếu truy bắt không được, Tòa án vẫn tiến hành xét xử Vắng mặt và Tuyên án Bỏ tù Bị cáo bình thường. Kẻ trốn chạy sẽ mang lệnh truy nã suốt đời.

2.2. Bị cáo đang ở Nước ngoài không thể triệu tập

Nếu Bị cáo đã xuất cảnh trước khi khởi tố và việc dẫn độ không thực hiện được, Tòa án sẽ xét xử vắng mặt.

2.3. Bị cáo có Đơn xin Vắng mặt và Tòa Chấp nhận (Ngoại lệ cực hiếm)

Chỉ áp dụng khi Bị cáo đang bị bệnh tâm thần, bệnh hiểm nghèo (Ung thư giai đoạn cuối, nằm hồi sức cấp cứu…) có xác nhận của Hội đồng Y khoa cấp Tỉnh trở lên. Lúc này, Tòa án có thể Đình chỉ vụ án hoặc Xử vắng mặt nếu đủ chứng cứ.

2.4. Bị cáo vắng mặt nhưng KHÔNG cản trở xét xử

Nhiều trường hợp Bị cáo (thường là tội ít nghiêm trọng, được Tại ngoại) không đến Tòa. Mặc dù không xin phép, nhưng nếu Thẩm phán xét thấy lời khai đã rõ ràng, việc Bị cáo không đến cũng không thay đổi được Bản án, Tòa án vẫn tiến hành xử và Tuyên án vắng mặt.

3. Vắng mặt hợp lệ: Viết Đơn như thế nào để Tòa không bắt bẻ?

Đối với Bị hại, Nguyên đơn dân sự, hoặc Người làm chứng, để không bị Dẫn giải (Cưỡng chế đưa đến Tòa), bạn cần viết Đơn xin xét xử vắng mặt gửi TAND Khu vực hoặc TAND cấp Tỉnh (Lưu ý: Hệ thống Tòa án từ năm 2025 không còn Tòa cấp huyện).

Nội dung bắt buộc phải có trong Đơn:

• Gửi đích danh Thẩm phán / Tòa án: Ghi rõ tên Tòa án đang thụ lý vụ án (Được ghi trên Giấy triệu tập).
• Tư cách tham gia tố tụng: Nêu rõ bạn là Bị hại, hay Người làm chứng trong vụ án nào (Ví dụ: Vụ án Nguyễn Văn A phạm tội Lừa đảo).
• Lý do vắng mặt BẤT KHẢ KHÁNG: Không được viết “Do bận việc gia đình”, “Do phải đi công tác”. Tòa án không quan tâm lịch trình của bạn. Phải là những lý do nằm ngoài ý muốn như: Tai nạn giao thông đột xuất, Phẫu thuật cấp cứu, Thiên tai bão lũ chia cắt giao thông.
• Cung cấp “Bằng chứng thép”: Mọi lý do đều vô nghĩa nếu không có giấy tờ chứng minh. Bắt buộc phải đính kèm: Giấy nhập viện cấp cứu có mộc đỏ của Bệnh viện, Biên bản tai nạn của Công an giao thông, hoặc Xác nhận thiên tai của UBND Xã/Phường.

4. Rủi ro mất trắng Quyền lợi khi Vắng mặt (Đặc biệt với Bị Hại)

Nếu bạn là Bị hại (Người bị mất tài sản, bị đánh đập…), việc bạn không đến Tòa là một sự thiệt thòi khổng lồ.

Tại phiên Tòa Sơ thẩm, Bị cáo và Luật sư của họ sẽ tìm mọi kẽ hở để phản bác lại Cáo trạng, phủ nhận việc gây thiệt hại cho bạn, hoặc xin giảm nhẹ hình phạt. Nếu bạn vắng mặt, không ai tranh luận lại họ. Tòa án sẽ chỉ căn cứ vào lời khai của bạn trong Hồ sơ Công an (vốn rất khô khan) để quyết định.

Hệ quả là: Khoản tiền bồi thường dân sự của bạn có thể bị Tòa cắt giảm thê thảm. Bạn đánh mất cơ hội đòi lại quyền lợi chính đáng của mình ngay trước mắt Hội đồng xét xử.

5. Không muốn đến Tòa nhưng vẫn bảo vệ được Quyền lợi: Cử Luật Sư Đại Diện

Trong thực tế, rất nhiều Bị hại cảm thấy sợ hãi, ám ảnh khi phải đối mặt trực tiếp với Kẻ phạm tội tại Tòa án. Để giải quyết bài toán “Không muốn đến Tòa nhưng không muốn mất quyền lợi”, pháp luật cho phép bạn Mời Luật sư Bảo vệ quyền lợi.

Bạn vẫn làm Đơn xin xét xử vắng mặt, nhưng đồng thời ủy quyền / cử Luật sư tham gia Phiên tòa thay mặt bạn. Luật sư Hình sự sẽ:

• Tham gia tranh tụng nảy lửa: Đập tan các lý lẽ chối tội của Bị cáo, bảo vệ tuyệt đối số tiền bồi thường dân sự mà bạn yêu cầu.
• Giám sát Tòa án: Đảm bảo Thẩm phán và Viện Kiểm sát không bỏ lọt bất kỳ tình tiết tăng nặng nào đối với Bị cáo.
• Đại diện pháp lý hoàn hảo: Bạn chỉ cần ở nhà, mọi diễn biến và kết quả của Phiên xử sẽ được Luật sư kiểm soát và báo cáo chi tiết.

Nội dung liên quan

• Xét xử vụ án hình sự và những quy định quan trọng cần biết
• Quyết định đưa vụ án ra xét xử và những quy định cần biết
• Hội đồng xét xử và những quy định quan trọng trong tố tụng hình sự
• Luật sư bào chữa hình sự — quyền của người bào chữa và các hướng bào chữa