Chi phí thuê luật sư vụ án hình sự — cách tính và báo phí

“Thuê luật sư hình sự hết bao nhiêu tiền?” là câu hỏi đầu tiên của hầu hết gia đình khi có người thân vướng vào vụ án — và cũng là câu hỏi mà nhiều nơi trả lời mập mờ. Trang này giải thích pháp luật cho phép tính phí thế nào, những yếu tố nào làm phí cao hay thấp, các khoản ngoài phí luật sư, khi nào được luật sư miễn phí và cách chúng tôi báo phí. Chúng tôi không niêm yết một con số chung cho mọi vụ án, vì không có hai vụ án giống nhau; nhưng anh/chị sẽ biết chính xác phí trước khi ký bất cứ giấy tờ gì.

1. Pháp luật quy định gì về thù lao luật sư?

• Điều 55 Luật Luật sư: thù lao được tính dựa trên nội dung, tính chất của dịch vụ; thời gian và công sức luật sư sử dụng; kinh nghiệm và uy tín của luật sư. Phương thức tính: theo giờ làm việc, theo vụ việc với mức thù lao trọn gói, theo hợp đồng dài hạn với mức thù lao cố định, hoặc theo tỷ lệ phần trăm giá ngạch vụ kiện/giá trị hợp đồng.
• Điều 56 Luật Luật sư: mức thù lao do khách hàng và tổ chức hành nghề thoả thuận trong hợp đồng dịch vụ pháp lý.
• Điều 18 Nghị định số 123/2013/NĐ-CP ngày 14/10/2013 của Chính phủ: riêng với luật sư tham gia tố tụng trong vụ án hình sự, thù lao vẫn do hai bên thoả thuận, tính theo giờ hoặc trọn gói theo vụ việc, nhưng mức cao nhất cho một giờ làm việc của luật sư không vượt quá 0,3 lần mức lương cơ sở do Chính phủ quy định.
• Điều 26 Luật Luật sư: hợp đồng dịch vụ pháp lý phải lập thành văn bản, ghi rõ nội dung dịch vụ, thời hạn, quyền và nghĩa vụ các bên, phương thức tính và mức thù lao, chi phí khác, trách nhiệm do vi phạm hợp đồng.

Nói gọn: phí là thoả thuận, nhưng phải minh bạch, bằng văn bản và có căn cứ. Một lời báo giá miệng “chục triệu, trăm triệu” không kèm phạm vi công việc là dấu hiệu anh/chị nên cân nhắc.

2. Những yếu tố quyết định mức phí

1. Giai đoạn tố tụng cần tham gia: chỉ tư vấn trước khi làm việc với công an; tham gia giai đoạn điều tra; truy tố; xét xử sơ thẩm; phúc thẩm; giám đốc thẩm. Tham gia nhiều giai đoạn, phí cao hơn nhưng tính trên mỗi giai đoạn thường thấp hơn.
2. Tính chất, mức độ của tội danh: tội ít nghiêm trọng với khung tối đa 3 năm tù khác rất xa vụ án về tội đặc biệt nghiêm trọng, vụ án kinh tế nhiều bị can, nhiều tập hồ sơ.
3. Khối lượng hồ sơ và số người liên quan: số bị can, bị hại, người làm chứng, số lần phải có mặt khi hỏi cung, đối chất.
4. Địa điểm: vụ án ở TP.HCM hay ở tỉnh xa (chi phí đi lại, lưu trú tính riêng).
5. Mức độ khẩn cấp: yêu cầu có mặt trong 24 giờ, làm việc ngoài giờ, ngày nghỉ.
6. Kinh nghiệm của luật sư — một trong các căn cứ luật định tại Điều 55.

3. Các cách tính phí thường gặp

• Trọn gói theo giai đoạn (phổ biến nhất với vụ án hình sự): một mức cố định cho toàn bộ công việc của một giai đoạn, ví dụ “giai đoạn điều tra và truy tố”. Gia đình biết trước tổng chi phí, không phát sinh theo số giờ.
• Theo giờ: phù hợp với tư vấn, đi cùng làm việc với cơ quan điều tra, rà soát hồ sơ. Có mức trần pháp luật như nêu ở mục 1.
• Hợp đồng thường xuyên cho doanh nghiệp: phí cố định hằng tháng cho việc rà soát rủi ro hình sự, xử lý khi có đoàn kiểm tra, đại diện làm việc với cơ quan chức năng.

Phí trọn gói được chia thành các đợt thanh toán gắn với mốc công việc (ký hợp đồng, đăng ký bào chữa, kết thúc điều tra, phiên toà).

4. Các khoản không nằm trong phí luật sư

Hợp đồng sẽ ghi rõ những khoản khách hàng thanh toán theo thực tế: chi phí đi lại, lưu trú khi vụ án ở xa; phí sao chụp hồ sơ; chi phí giám định, định giá tài sản theo yêu cầu của khách hàng; lệ phí, án phí; chi phí người phiên dịch, dịch thuật. Chúng tôi báo trước ước tính và chỉ chi khi anh/chị đồng ý.

5. Khi nào được luật sư miễn phí?

• Bào chữa chỉ định (Điều 76 Bộ luật Tố tụng hình sự): người bị buộc tội về tội có khung hình phạt cao nhất là 20 năm tù, tù chung thân, tử hình; người dưới 18 tuổi; người có nhược điểm về thể chất hoặc tâm thần — nếu không mời luật sư thì cơ quan tố tụng phải chỉ định. Thù lao luật sư chỉ định do ngân sách chi trả, gia đình không phải trả.
• Trợ giúp pháp lý theo Luật Trợ giúp pháp lý số 11/2017/QH14: người có công với cách mạng, người thuộc hộ nghèo, trẻ em, người dân tộc thiểu số cư trú ở vùng đặc biệt khó khăn, người bị buộc tội từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi, người bị buộc tội thuộc hộ cận nghèo và một số nhóm khác — liên hệ Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tại địa phương.

Luật sư chỉ định và trợ giúp viên pháp lý có đầy đủ quyền như luật sư mời. Gia đình vẫn có thể mời thêm luật sư theo hợp đồng nếu muốn có người theo sát hơn; hai bên phối hợp, không loại trừ nhau.

6. Cách chúng tôi báo phí

1. Nghe anh/chị trình bày và xem giấy tờ hiện có để xác định vụ việc, giai đoạn tố tụng và những việc cần làm gấp.
2. Gửi bản đánh giá sơ bộ và báo phí bằng văn bản: phạm vi công việc từng giai đoạn, mức phí từng giai đoạn, lịch thanh toán, các khoản dự kiến ngoài phí.
3. Ký hợp đồng dịch vụ pháp lý theo Điều 26 Luật Luật sư; xuất hoá đơn theo quy định.
4. Báo cáo tiến độ định kỳ; mọi công việc phát sinh ngoài phạm vi đều được thoả thuận trước bằng văn bản.

Điều chúng tôi không làm: không thu thêm “chi phí quan hệ”, không hứa kết quả để đổi lấy mức phí cao hơn, không nhận việc mà không có hợp đồng.

7. Căn cứ pháp lý

• Luật Luật sư số 65/2006/QH11 ngày 29/6/2006, sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 20/2012/QH13 — Điều 25, 26, 55, 56.
• Nghị định số 123/2013/NĐ-CP ngày 14/10/2013 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Luật sư (đã được sửa đổi, bổ sung) — Điều 18.
• Bộ luật Tố tụng hình sự số 101/2015/QH13 — Điều 76 về chỉ định người bào chữa.
• Luật Trợ giúp pháp lý số 11/2017/QH14 ngày 20/6/2017 — Điều 7 về người được trợ giúp pháp lý.
• Bộ Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư Việt Nam (Quyết định số 201/QĐ-HĐLSTQ ngày 13/12/2019) — Quy tắc 8 về thù lao, Quy tắc 9 về những việc luật sư không được làm.

8. Hỏi – đáp

Có phải trả hết phí ngay khi ký hợp đồng không?
Không. Phí được chia theo mốc công việc; đợt đầu thường gắn với việc đăng ký bào chữa và bắt đầu làm việc.

Nếu vụ án được đình chỉ sớm thì phí có được hoàn không?
Tuỳ thoả thuận trong hợp đồng. Chúng tôi quy định rõ phần phí tương ứng với giai đoạn chưa thực hiện sẽ không thu hoặc được hoàn.

Luật sư có được nhận thù lao theo kết quả (“thắng mới lấy tiền”) trong vụ án hình sự không?
Không. Thù lao không được gắn với kết quả vụ án hình sự; việc hứa hẹn, cam kết kết quả là vi phạm Quy tắc 9 Bộ Quy tắc đạo đức nghề nghiệp luật sư.

Tư vấn qua điện thoại có mất phí không?
Việc trao đổi ban đầu để xác định vụ việc và phạm vi công việc không làm phát sinh nghĩa vụ thanh toán. Tư vấn chuyên sâu, rà soát hồ sơ, soạn văn bản luôn được báo phí trước và chỉ thực hiện khi anh/chị đồng ý.

9. Nội dung liên quan

• Dịch vụ luật sư hình sự tại TP.HCM
• Luật sư bào chữa hình sự
• Luật sư bảo vệ quyền lợi người bị hại
• Tiêu chí đánh giá một luật sư hình sự giỏi
• Bị triệu tập lên công an có cần luật sư đi cùng?