Xử lý tội trốn thuế: Ngưỡng bao nhiêu bị khởi tố hình sự?

Luật Hình Sự
31/05/2026

Xử lý tội trốn thuế là một trong những vấn đề pháp lý được quan tâm hàng đầu đối với cá nhân, doanh nghiệp và người đại diện pháp luật. Việc không tuân thủ đúng quy định về thuế có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, từ xử phạt hành chính đến truy cứu trách nhiệm hình sự. Vậy, ngưỡng trốn thuế bao nhiêu thì bị khởi tố hình sự và hành vi trốn thuế hình sự được quy định cụ thể như thế nào? Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các quy định pháp luật hiện hành và những rủi ro đi kèm.

1. Xử lý tội trốn thuế: Khi nào chuyển từ vi phạm hành chính sang hình sự?

Việc không khai báo hoặc khai báo sai thông tin thuế là hành vi vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp đều bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Việc xử lý tội trốn thuế phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó quan trọng nhất là số tiền trốn thuế và tính chất của hành vi.

1.1. Ngưỡng số tiền trốn thuế bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Theo quy định của Bộ luật Hình sự, cá nhân hoặc pháp nhân thương mại sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội trốn thuế khi có hành vi trốn thuế với số tiền từ 100.000.000 đồng (một trăm triệu đồng) trở lên. Đây là ngưỡng định lượng quan trọng để xác định mức độ nghiêm trọng của hành vi vi phạm.

Xử lý tội trốn thuế hình sự, ngưỡng bị khởi tố — Ngưỡng số tiền bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi **xử lý tội trốn thuế** là 100 triệu đồng.

1.2. Các trường hợp phạm tội khi số tiền trốn thuế dưới 100 triệu đồng

Mặc dù ngưỡng chung để xử lý tội trốn thuế hình sự là 100 triệu đồng, nhưng vẫn có những trường hợp cá nhân, pháp nhân thương mại có thể bị khởi tố nếu số tiền trốn thuế dưới mức này. Cụ thể, nếu đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi trốn thuế hoặc đã bị kết án về tội trốn thuế hoặc về một trong các tội khác liên quan đến tài chính, kinh tế, mà chưa được xóa án tích mà còn vi phạm thì vẫn có nguy cơ bị khởi tố.

2. Nhận diện 9 hành vi có dấu hiệu tội trốn thuế phổ biến hiện nay

Cấu thành tội trốn thuế không chỉ dựa vào số tiền mà còn phụ thuộc vào các hành vi cụ thể mà người nộp thuế thực hiện. Bộ luật Hình sự quy định rõ 9 hành vi điển hình có thể dẫn đến việc bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Việc nhận diện các hành vi này sẽ giúp cá nhân và doanh nghiệp phòng tránh rủi ro pháp lý.

Các hành vi trốn thuế hình sự phổ biến bao gồm:

Không nộp hồ sơ đăng ký thuế; không nộp hồ sơ khai thuế; nộp hồ sơ khai thuế sau 90 ngày kể từ ngày hết thời hạn nộp hồ sơ khai thuế hoặc ngày hết thời hạn gia hạn nộp hồ sơ khai thuế, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 330 Bộ luật Hình sự.
Không ghi các khoản thu vào sổ kế toán liên quan đến việc xác định số tiền thuế phải nộp.
Không xuất hóa đơn khi bán hàng hóa, dịch vụ hoặc ghi giá trị trên hóa đơn thấp hơn giá trị thanh toán thực tế của hàng hóa, dịch vụ đã bán.
Sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp để hạch toán hàng hóa, nguyên liệu đầu vào trong hoạt động sản xuất, kinh doanh làm giảm số tiền thuế phải nộp hoặc làm tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn.
Sử dụng chứng từ, tài liệu không hợp pháp khác để xác định sai số tiền thuế phải nộp hoặc được miễn, giảm, hoàn.
Bán hàng hóa, dịch vụ trong nước cho tổ chức, cá nhân nước ngoài nhưng kê khai là hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu để được hoàn thuế giá trị gia tăng.
Cố ý không kê khai hoặc kê khai sai về thuế nhằm mục đích trốn thuế.
Câu kết với người nộp thuế để chuyển giá nhằm mục đích trốn thuế.
Sử dụng mã số thuế của người khác hoặc sử dụng mã số thuế giả để trốn thuế.

2.1. Hành vi không nộp hồ sơ khai thuế hoặc khai thuế quá hạn

Một trong những hành vi dễ mắc phải nhưng lại tiềm ẩn rủi ro lớn là việc không nộp hồ sơ khai thuế hoặc nộp hồ sơ khai thuế quá thời hạn quy định trên 90 ngày. Hành vi này thể hiện sự cố ý trốn tránh nghĩa vụ thuế, đặc biệt khi số tiền thuế tương ứng là lớn và chưa được nộp vào ngân sách nhà nước.

2.2. Hành vi gian lận trong sổ sách kế toán và hóa đơn chứng từ

Gian lận trong sổ sách kế toán và sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp là những hành vi trốn thuế tinh vi và khó phát hiện. Việc này có thể bao gồm việc không ghi nhận đầy đủ doanh thu, ghi khống chi phí, sử dụng hóa đơn giả, hoặc ghi thấp giá trị giao dịch trên hóa đơn để giảm số tiền thuế phải nộp. Khi cơ quan chức năng phát hiện, đây là căn cứ vững chắc để xử lý tội trốn thuế.

2.3. Trốn thuế trong hoạt động thương mại điện tử và bán hàng online

Trong bối cảnh kinh tế số phát triển, hoạt động thương mại điện tử và bán hàng online cũng là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều hành vi trốn thuế. Nhiều cá nhân, doanh nghiệp kinh doanh trên nền tảng số chưa kê khai đầy đủ doanh thu hoặc tìm cách lách luật để không phải nộp thuế. Các cơ quan chức năng đang ngày càng tăng cường quản lý, kiểm tra, và xử lý nghiêm các trường hợp này để đảm bảo sự công bằng về thuế.

9 hành vi cấu thành tội trốn thuế — Luật pháp quy định cụ thể 9 hành vi có dấu hiệu cấu thành tội trốn thuế cần chú ý.

3. Các khung hình phạt đối với cá nhân và pháp nhân phạm tội trốn thuế

Mức phạt tội trốn thuế phụ thuộc vào số tiền trốn thuế, tính chất hành vi và hậu quả gây ra. Cả cá nhân và pháp nhân thương mại đều có thể phải đối mặt với các khung hình phạt nghiêm khắc.

3.1. Hình phạt tiền và phạt tù có thời hạn đối với cá nhân

Đối với cá nhân, xử lý tội trốn thuế có thể bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 5.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 07 năm. Mức độ nặng nhẹ của hình phạt phụ thuộc vào số tiền trốn thuế và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ cụ thể của vụ án. Cụ thể:

Phạm tội với số tiền từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng: Phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm.
Phạm tội với số tiền từ 300.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng: Phạt tiền từ 500.000.000 đồng đến 1.500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 03 năm.
Phạm tội với số tiền từ 1.000.000.000 đồng trở lên: Phạt tiền từ 1.500.000.000 đồng đến 5.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 02 năm đến 07 năm.

Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền bổ sung từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

3.2. Hình phạt tiền và đình chỉ hoạt động đối với pháp nhân thương mại

Pháp nhân thương mại cũng là đối tượng bị xử lý tội trốn thuế. Mức phạt tiền đối với pháp nhân có thể lên đến 10.000.000.000 đồng. Nghiêm trọng hơn, pháp nhân còn có thể bị đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc đình chỉ vĩnh viễn, ảnh hưởng trực tiếp đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Cụ thể:

Phạm tội với số tiền từ 200.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng: Phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng.
Phạm tội với số tiền từ 300.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng: Phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 3.000.000.000 đồng.
Phạm tội với số tiền từ 1.000.000.000 đồng đến dưới 3.000.000.000 đồng: Phạt tiền từ 3.000.000.000 đồng đến 10.000.000.000 đồng.
Phạm tội với số tiền từ 3.000.000.000 đồng trở lên: Phạt tiền từ 10.000.000.000 đồng đến 15.000.000.000 đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 06 tháng đến 03 năm.

Bên cạnh đó, pháp nhân thương mại còn có thể bị cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.

4. Rủi ro pháp lý và thời điểm cần sự hỗ trợ của luật sư hình sự

Việc không tuân thủ quy định thuế không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân, pháp nhân mà còn kéo theo nhiều rủi ro cho những người liên quan, đặc biệt là người đại diện pháp luật và kế toán trưởng.

Để tránh những rủi ro pháp lý phức tạp liên quan đến xử lý tội trốn thuế, đặc biệt là khi các dấu hiệu vi phạm đã rõ ràng, việc tìm kiếm sự hỗ trợ từ luật sư hình sự là vô cùng cần thiết. Luật sư có thể giúp đánh giá mức độ vi phạm, đưa ra các giải pháp khắc phục kịp thời và đại diện theo pháp luật trong quá trình làm việc với cơ quan chức năng.

Ngay khi có bất kỳ nghi ngờ nào về việc có thể bị đưa vào diện điều tra về trốn thuế, hoặc khi nhận được các thông báo, yêu cầu từ cơ quan thuế, cơ quan điều tra, đó là thời điểm vàng để liên hệ luật sư. Sự can thiệp sớm của luật sư có kinh nghiệm có thể giúp định hướng xử lý đúng đắn, giảm thiểu rủi ro bị khởi tố hình sự hoặc giảm nhẹ hình phạt.

4.1. Hệ lụy đối với người đại diện pháp luật và kế toán trưởng

Trong các vụ án trốn thuế của doanh nghiệp, người đại diện pháp luật (Giám đốc, Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc) và Kế toán trưởng thường là những người chịu trách nhiệm chính. Họ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu có hành vi trực tiếp hoặc gián tiếp chỉ đạo, thực hiện hành vi trốn thuế, hoặc cố tình làm ngơ trước các sai phạm. Điều này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh tiếng, sự nghiệp và tự do cá nhân của họ.

4.2. Ý nghĩa của việc chủ động khắc phục hậu quả và định hướng xử lý đúng

Trong các trường hợp vi phạm về thuế, việc chủ động khắc phục hậu quả, tự nguyện nộp đủ số tiền thuế đã trốn vào ngân sách nhà nước trước khi cơ quan có thẩm quyền phát hiện hoặc trước khi khởi tố là một yếu tố quan trọng để giảm nhẹ trách nhiệm hình sự hoặc thậm chí được miễn truy cứu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, việc khắc phục hậu quả cần được thực hiện đúng trình tự, thủ tục và có sự định hướng pháp lý chuyên nghiệp để đảm bảo hiệu quả tối đa.

Một luật sư hình sự giỏi sẽ giúp người bị buộc tội chuẩn bị tài liệu chứng minh thiện chí, như hồ sơ tự nguyện nộp thuế, các bằng chứng về việc hợp tác với cơ quan điều tra, từ đó đưa ra hướng bào chữa phù hợp nhất. Luật Hình Sự có thể hỗ trợ quý khách hàng trong những trường hợp phức tạp, đảm bảo quyền lợi hợp pháp và giảm thiểu rủi ro pháp lý.

Xử lý tội trốn thuế là một lĩnh vực pháp lý phức tạp với nhiều quy định chi tiết và rủi ro cao. Cá nhân và doanh nghiệp cần nắm vững các quy định về ngưỡng số tiền trốn thuế bị khởi tố, các hành vi cấu thành tội và khung hình phạt để tránh những hậu quả pháp lý không mong muốn. Khi có bất kỳ dấu hiệu vi phạm nào, việc chủ động khắc phục hậu quả và tìm kiếm sự hỗ trợ pháp lý từ luật sư hình sự uy tín là giải pháp tối ưu để bảo vệ quyền lợi của mình. Liên hệ Luật Hình Sự qua Hotline 0984 138 515 để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời.

Bài viết liên quan

*Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo và không thay thế cho tư vấn pháp lý chuyên sâu. Do tính chất đặc thù và các tình tiết riêng biệt của mỗi vụ việc, giải pháp thực tế có thể thay đổi tùy thuộc vào hồ sơ và bối cảnh pháp lý tại từng thời điểm. Để nhận phương án tối ưu cho trường hợp của mình, Quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp Luật sư Hình Sự để được hướng dẫn cụ thể.

Chia sẻ: