Tội phạm ít nghiêm trọng và những quy định pháp lý cần biết

Tội phạm ít nghiêm trọng: Đặc quyền Hòa giải và Cơ hội thoát án tù

Khi bị Cơ quan Cảnh sát Điều tra Cấp Tỉnh tống đạt Quyết định khởi tố bị can, tâm lý chung của mọi người là hoảng loạn và nghĩ ngay đến cảnh ngồi tù mục xương. Tuy nhiên, nếu tội danh mà bạn bị khởi tố thuộc nhóm Tội phạm ít nghiêm trọng, thì Cánh cửa tự do vẫn hoàn toàn mở rộng.

Đây là nhóm tội phạm duy nhất mà pháp luật trao cho bạn đặc quyền “Dùng tiền chuộc tội” một cách hợp pháp thông qua thủ tục Hòa giải bồi thường. Bài viết dưới đây của Luật sư Hình sự sẽ hướng dẫn bạn cách nhận diện nhóm tội này và chiến thuật đàm phán xin bãi nại để không phải bước chân vào nhà đá.

1. Tội phạm ít nghiêm trọng là gì?

Tội phạm ít nghiêm trọng là những hành vi vi phạm pháp luật hình sự có tính chất nguy hiểm cho xã hội không lớn, mà mức hình phạt cao nhất được quy định cho tội đó là phạt tiền, phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù tối đa không quá 03 năm.
Đặc quyền lớn nhất của tội phạm ít nghiêm trọng là: Cơ hội được Miễn trách nhiệm hình sự (Được tha bổng hoàn toàn). Theo Bộ luật Hình sự, nếu bạn phạm tội ít nghiêm trọng, đã bồi thường đủ thiệt hại và được Bị hại làm Đơn xin rút yêu cầu khởi tố (bãi nại), thì Cơ quan Điều tra bắt buộc phải đình chỉ vụ án, bạn sẽ không bị kết tội và không có án tích.

2. Làm sao để biết mình đang phạm tội ở mức độ nào?

Trong Cáo trạng của Viện Kiểm sát, họ sẽ ghi rõ bạn bị truy tố theo Khoản mấy, Điều mấy của Bộ luật Hình sự. Để phân biệt, bạn chỉ cần nhìn vào mức án cao nhất của Khung hình phạt đó:

• Tội phạm ít nghiêm trọng: Phạt tù đến 03 năm (Ví dụ: Trộm cắp vặt dưới 50 triệu, Cố ý gây thương tích 11%).
• Tội phạm nghiêm trọng: Phạt tù từ trên 03 năm đến 07 năm.
• Tội phạm rất nghiêm trọng: Phạt tù từ trên 07 năm đến 15 năm (Ví dụ: Lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên 500 triệu đồng).
• Tội phạm đặc biệt nghiêm trọng: Phạt tù từ trên 15 năm đến 20 năm, Chung thân hoặc Tử hình. Lưu ý: Từ năm 2025, Luật 86/2025/QH15 đã bãi bỏ tử hình đối với 8 tội danh nhằm thể hiện sự nhân đạo. Thẩm quyền thụ lý án từ năm 2025 cũng chỉ thuộc về Cơ quan Điều tra Cấp Tỉnh và Cấp Bộ.

3. 03 “Đặc quyền” sinh tử dành riêng cho Tội ít nghiêm trọng

Nếu Luật sư hình sự bảo vệ cho bạn chứng minh được hành vi của bạn chỉ dừng ở mức Ít nghiêm trọng, bạn sẽ nắm trong tay 3 tấm bùa hộ mệnh sau:

3.1. Được phép Tạm giam tại ngoại (Bảo lĩnh)

Thay vì bị cạo đầu và tống vào phòng giam chật chội, bạn có cơ hội cực cao được áp dụng biện pháp “Cấm đi khỏi nơi cư trú” hoặc “Bảo lĩnh” (Nộp tiền bảo lãnh). Bạn vẫn được đi làm, ăn ngủ tại nhà trong suốt thời gian Cơ quan Cảnh sát Điều tra Cấp Tỉnh thụ lý vụ án.

3.2. Đặc quyền Đình chỉ vụ án nhờ “Đơn Bãi nại”

Điều 155 Bộ luật Tố tụng Hình sự quy định: Một số tội phạm ít nghiêm trọng (như Cố ý gây thương tích khoản 1, Làm nhục người khác khoản 1) CHỈ được khởi tố khi có yêu cầu của Nạn nhân.
Chiến thuật: Luật sư sẽ thay mặt bạn đến gặp Nạn nhân đàm phán bồi thường. Khi Nạn nhân nhận tiền và ký vào “Đơn rút yêu cầu khởi tố”, Cơ quan Công an BẮT BUỘC phải ra quyết định Đình chỉ vụ án. Bạn chính thức thoát tội.

3.3. Án tích được xóa thần tốc

Nếu bạn xui xẻo vẫn bị Tòa án tuyên án phạt tiền hoặc án treo, thì chỉ sau 01 năm (kể từ ngày chấp hành xong hình phạt), Án tích của bạn sẽ được xóa hoàn toàn. Bạn lại trở thành công dân có lý lịch trong sạch, dễ dàng xin việc làm hoặc xin Visa đi nước ngoài.

4. Sai lầm chết người: Vô ý đâm chết người là tội ít hay đặc biệt nghiêm trọng?

Nhiều người lầm tưởng: “Cứ có người chết là tội Đặc biệt nghiêm trọng, phải đi tù chung thân”. Đây là sự hiểu biết sai lệch.

Theo Bộ luật Hình sự, “Tội Vô ý làm chết người” (Điều 128) có khung hình phạt cao nhất ở Khoản 1 chỉ là 05 năm tù (Thuộc nhóm Tội nghiêm trọng, thậm chí nếu được tòa xem xét nhiều tình tiết giảm nhẹ thì án tuyên có thể dưới 3 năm). Nhưng nếu bạn Cố ý dùng dao đâm chết người, đó chắc chắn là Tội đặc biệt nghiêm trọng (Khung Tử hình).

Do đó, việc đấu tranh để chuyển tội danh từ Cố ý sang Vô ý, từ Tội nghiêm trọng xuống Tội ít nghiêm trọng là nhiệm vụ sống còn của các Luật sư bào chữa.

Nội dung liên quan

• Tội phạm nghiêm trọng là gì và những quy định pháp lý cần biết
• Tội phạm nghiêm trọng và những quy định pháp lý cần biết
• Tội phạm mạng là gì và những quy định pháp lý cần lưu ý
• Dịch vụ luật sư hình sự tại TP.HCM — phạm vi công việc và cách làm việc