Tiền bảo lãnh tại ngoại có được trả lại không và lưu ý quan trọng

Tiền bảo lãnh tại ngoại có được trả lại không là câu hỏi đầy trăn trở của rất nhiều gia đình khi phải vay mượn, xoay xở một khoản tiền lớn để giúp người thân không phải chịu cảnh tạm giam khắc nghiệt. Tuy nhiên, việc nộp tiền không đồng nghĩa với việc người bị buộc tội đã hoàn toàn được tự do hay vụ án đã kết thúc êm đẹp.

Thực tế theo pháp luật tố tụng hình sự, đây chỉ là một biện pháp thay thế tạm giam với các điều kiện ràng buộc vô cùng khắt khe. Người được tại ngoại bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của cơ quan tiến hành tố tụng. Chỉ một sơ suất nhỏ dẫn đến vi phạm cam đoan, số tiền lớn này hoàn toàn có nguy cơ bị tịch thu sung công quỹ. Dưới đây, Luật sư Hình sự sẽ giải thích cặn kẽ bản chất pháp lý và các rủi ro liên quan để giúp gia đình bảo vệ toàn vẹn khoản tiền này.

1. Bản chất của việc đặt tiền bảo đảm trong vụ án hình sự

Trả lời nhanh: Căn cứ Điều 122 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, Tiền bảo lãnh tại ngoại (được luật gọi tên chính thức là Đặt tiền để bảo đảm) hoàn toàn CÓ ĐƯỢC TRẢ LẠI nếu bị can, bị cáo chấp hành đầy đủ các nghĩa vụ đã cam đoan (như có mặt đúng theo giấy triệu tập, không bỏ trốn, không đe dọa nhân chứng, không tiêu hủy chứng cứ). Ngược lại, nếu cố tình vi phạm bất kỳ cam đoan nào, số tiền này sẽ bị tịch thu sung quỹ Nhà nước và người đó sẽ bị bắt tạm giam ngay lập tức.

1.1. Mục đích của biện pháp đặt tiền

Thuật ngữ chính xác của pháp luật là đặt tiền để bảo đảm. Đây tuyệt đối không phải là hình thức “mua” tự do hay nộp phạt để chạy tội. Khoản tiền này đóng vai trò như một dạng tài sản “thế chấp” đặc biệt, nhằm buộc người bị buộc tội phải có mặt theo đúng giấy triệu tập của cơ quan Công an, Viện kiểm sát, Tòa án, đảm bảo tiến độ giải quyết vụ án không bị gián đoạn.

Mức tiền đặt bảo đảm không có con số cào bằng chung cho mọi vụ án. Cơ quan tiến hành tố tụng sẽ căn cứ vào tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội, nhân thân và tình trạng tài sản của người bị buộc tội để quyết định mức tiền cụ thể.

1.2. Quyền và nghĩa vụ khi được tại ngoại

Khi được áp dụng biện pháp nhân đạo này, người bị buộc tội không bị cách ly khỏi xã hội, được sinh hoạt bình thường tại nơi cư trú. Thế nhưng, họ phải viết giấy cam kết: tuyệt đối không bỏ trốn, không tiếp tục phạm tội và không có hành vi mua chuộc người làm chứng hay cản trở quá trình điều tra. Nếu gia đình không quán triệt rõ những điều kiện “tử huyệt” này, nguy cơ mất tiền và bị giam trở lại là rất hiện hữu.

2. Tiền bảo lãnh tại ngoại có được trả lại không?

Câu trả lời khẳng định là CÓ. Khoản tiền này hoàn toàn được hoàn trả đầy đủ, kể cả khi kết thúc vụ án Tòa án tuyên phạt người này án tù giam.

2.1. Điều kiện và thủ tục nhận lại tiền

Rất nhiều người dân nhầm tưởng nếu bị Tòa án tuyên phạt tù giam thì số tiền đặt bảo đảm này sẽ bị cơ quan chức năng tự động khấu trừ để thi hành án hoặc tịch thu. Thực chất, tính chất của tiền bảo đảm chỉ nhằm mục đích đảm bảo sự có mặt của họ trong thời gian chờ điều tra, xét xử. Nếu họ đi hầu tòa đầy đủ, không bỏ trốn thì dù kết quả bản án ra sao (tù giam hay án treo), khoản tiền vẫn phải được trả lại cho người đã nộp.

Thủ tục nhận lại tiền yêu cầu chặt chẽ: Cần có Quyết định trả lại tiền của cơ quan tiến hành tố tụng, giấy tờ tùy thân của người đã trực tiếp nộp tiền, và đặc biệt quan trọng là biên lai thu tiền gốc do Kho bạc Nhà nước hoặc cơ quan thi hành án cấp. Nếu làm mất biên lai gốc, quá trình đối chiếu nhận lại tiền sẽ vô cùng gian nan và kéo dài.

2.2. Thời điểm được hoàn trả tiền

Cơ quan chức năng sẽ tiến hành thủ tục hoàn trả cho gia đình/người bảo lĩnh khi thuộc một trong các trường hợp:

• Có quyết định đình chỉ điều tra, đình chỉ vụ án do hành vi không cấu thành tội phạm.
• Vụ án đã được Tòa án đưa ra xét xử công khai và bản án đã có hiệu lực pháp luật.
• Cơ quan tố tụng thay đổi từ biện pháp đặt tiền sang một biện pháp ngăn chặn khác (như tạm giam, cấm đi khỏi nơi cư trú) mà lý do thay đổi không phải do bị can vi phạm cam đoan.

3. 3 rủi ro lớn dẫn đến việc bị tịch thu tiền bảo lãnh

3.1. Vắng mặt không lý do hoặc bỏ trốn

Người được tại ngoại bắt buộc phải có mặt theo đúng thời gian và địa điểm ghi trong Giấy triệu tập. Nếu có việc đặc biệt đột xuất, ốm đau nặng phải nằm viện, hoặc đổi số điện thoại, thay đổi chỗ ở mà không báo cáo chính quyền địa phương, khiến cơ quan chức năng triệu tập không được, họ sẽ coi đây là hành vi trốn tránh pháp luật. Lúc này, Quyết định tịch thu tiền sẽ được ban hành ngay lập tức, kèm theo Lệnh bắt tạm giam, thậm chí là Quyết định Truy nã.

3.2. Tiêu hủy chứng cứ, mua chuộc người làm chứng

Người được tại ngoại tuyệt đối không được phép tự ý tìm gặp người bị hại hoặc người làm chứng để thương lượng ngầm theo hướng đe dọa, ép buộc họ bãi nại. Mọi hành vi tẩu tán tài sản liên quan, tiêu hủy dữ liệu điện tử hoặc xúi giục đồng phạm khai báo gian dối, khi bị điều tra viên phát hiện, đều dẫn đến việc lập tức bị tống đạt lệnh bắt lại và số tiền sẽ bị sung công quỹ.

3.3. Tiếp tục phạm tội trong thời gian tại ngoại

Nếu trong thời gian đang chờ điều tra, chờ xét xử, người này lại tụ tập đánh nhau, trộm cắp, hoặc tham gia vào các hành vi phi pháp mới, biện pháp tại ngoại sẽ bị hủy bỏ hoàn toàn. Họ sẽ phải đối mặt với một vụ án mới, hoặc chịu thêm tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự, và dĩ nhiên số tiền bảo đảm sẽ mất trắng.

4. Lời khuyên pháp lý để bảo toàn khoản tiền lớn này

Để hoàn toàn yên tâm về việc nhận lại số tiền lớn đã đặt, gia đình nên chủ động phối hợp chặt chẽ với những người có chuyên môn pháp lý ngay từ lúc chuẩn bị đơn xin bảo lãnh tại ngoại.

Vai trò của Luật sư bào chữa không chỉ dừng ở việc có mặt bảo vệ trong các buổi hỏi cung khép kín, mà còn là người trực tiếp hướng dẫn chi tiết giới hạn hành vi cho bị can. Luật sư sẽ dặn dò cách làm đơn báo cáo xin phép nếu cần đi khám bệnh xa khỏi nơi cư trú, cách nộp hồ sơ y tế hợp lệ nếu ốm đau không thể lên trình diện, giúp bị can tránh được việc vô tình vi phạm nghĩa vụ.

Đồng thời, khi vụ án chính thức khép lại, Luật sư Hình sự sẽ hỗ trợ gia đình chuẩn bị bộ hồ sơ đối chiếu các biên lai và làm việc trực tiếp với Kho bạc Nhà nước, giúp gia đình nhận lại tiền nhanh chóng, chuẩn xác đúng trình tự, tránh việc bị hành hạ tốn thời gian do các thủ tục hành chính phức tạp.

Tóm lại, tiền bảo lãnh tại ngoại có được trả lại không phụ thuộc 100% vào việc người bị buộc tội có nghiêm túc tuân thủ các cam kết với cơ quan pháp luật hay không. Việc quản lý chặt chẽ hành vi và luôn có phương án tham vấn pháp lý kịp thời từ chuyên gia là giải pháp bảo vệ tài sản an toàn nhất.

*Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính tham khảo tổng quan. Để nhận tư vấn chuyên sâu về việc nộp tiền bảo đảm và quy trình bảo lĩnh an toàn, Quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp Luật sư Hình sự qua thông tin dưới đây.

Nội dung liên quan

• Đơn xin bảo lãnh cho bị can tại ngoại và những lưu ý quan trọng
• Đơn xin bảo lãnh tại ngoại: Điều kiện và hướng dẫn thực hiện
• Mẫu đơn xin bảo lãnh tại ngoại và hướng dẫn thủ tục chi tiết
• Dịch vụ luật sư hình sự tại TP.HCM — phạm vi công việc và cách làm việc