Phạm tội chưa đạt và những quy định pháp lý cần biết

Phạm tội chưa đạt: Ranh giới mong manh giữa Thoát tội và Đi tù

Rất nhiều Bị can khi bị khởi tố đã lớn tiếng kêu oan: “Tôi đã đâm trúng nó đâu mà kết tội Giết người?”, “Nó chưa chuyển tiền cho tôi, làm sao cấu thành tội Lừa đảo được?”. Đây là những hiểu lầm cực kỳ nguy hiểm có thể khiến Bị can đánh mất cơ hội bào chữa tốt nhất.

Trong Luật Hình sự, không phải cứ “gây án thành công” thì mới đi tù. Có một khái niệm pháp lý gọi là Phạm tội chưa đạt – nơi mà chỉ cần bạn bắt tay vào thực hiện hành vi khách quan (nhưng thất bại do yếu tố bên ngoài), bạn đã hoàn toàn có thể bị khởi tố và nhận bản án lên tới 20 năm tù. Hãy cùng Luật sư Hình sự “giải phẫu” khái niệm này và đính chính những sai lầm pháp lý phổ biến nhất.

1. Phạm tội chưa đạt là gì?

Theo Điều 15 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017), Phạm tội chưa đạt là hành vi cố ý thực hiện tội phạm nhưng không thực hiện được đến cùng (hoặc chưa gây ra hậu quả) do những nguyên nhân khách quan nằm ngoài ý muốn của người phạm tội.

Ví dụ: Kẻ gian cầm dao đâm nạn nhân với ý định Giết người, nhưng nạn nhân né được và chỉ bị xước nhẹ (Hậu quả chết người chưa xảy ra). Nguyên nhân nạn nhân không chết là do họ né tránh (Nguyên nhân khách quan ngoài ý muốn của kẻ thủ ác). Kẻ gian VẪN BỊ TRUY TỐ về tội Giết người (thuộc trường hợp Phạm tội chưa đạt).

2. Sửa sai lầm pháp lý: Hình phạt đối với Phạm tội chưa đạt là bao nhiêu?

Nhiều trang web pháp lý tư vấn SAI LỆCH rằng “Phạm tội chưa đạt chịu hình phạt không quá 1/2 mức án”. Đây là sự nhầm lẫn tai hại với quy định dành cho Chuẩn bị phạm tội!

Căn cứ theo Khoản 3 Điều 57 Bộ luật Hình sự, mức hình phạt đối với người phạm tội chưa đạt được tính cực kỳ nghiêm khắc như sau:

• Nếu điều luật quy định mức cao nhất là Chung thân hoặc Tử hình: Hình phạt áp dụng cho Phạm tội chưa đạt là tù có thời hạn không quá 20 năm. (Tức là người phạm tội thoát được án Tử hình/Chung thân, nhưng vẫn có thể phải ngồi tù 20 năm).
• Nếu điều luật quy định hình phạt tù có thời hạn: Mức hình phạt áp dụng không quá 3/4 mức phạt tù mà điều luật quy định. (Ví dụ: Khung hình phạt tối đa là 12 năm tù. 3/4 của 12 năm là 9 năm tù).

Do đó, Bị can không bao giờ được chủ quan cho rằng “Mình chưa làm chết người” hoặc “Mình chưa lấy được tiền” thì mức án sẽ nhẹ.

3. Vạch ranh giới với “Tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội”

Nhiệm vụ quan trọng nhất của Luật sư Bào chữa khi tiếp nhận một vụ án chưa có hậu quả xảy ra là phân định rạch ròi giữa Phạm tội chưa đạt (Điều 15) và Tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội (Điều 16). Bởi lẽ, việc rơi vào bên nào sẽ quyết định việc bạn đi tù hay được tại ngoại thoát tội.

3.1. Sự khác biệt cốt lõi

• Phạm tội chưa đạt (Bị đi tù): Bạn muốn làm đến cùng, nhưng bị người khác ngăn cản, hoặc nạn nhân chống trả, hoặc vũ khí bị kẹt đạn. Sự dừng lại là do BỊ ÉP BUỘC bởi hoàn cảnh khách quan.
• Tự ý nửa chừng chấm dứt (Miễn trách nhiệm hình sự): Bạn hoàn toàn có cơ hội và khả năng làm đến cùng (không ai phát hiện, nạn nhân không chống trả nổi), nhưng bạn TỰ CHỢT TỈNH NGỘ, lương tâm cắn rứt và tự động dừng tay lại, từ bỏ ý định phạm tội.

3.2. Quyền lợi siêu việt của “Tự ý nửa chừng”

Theo Điều 16 BLHS, người tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội sẽ được MIỄN TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ về tội định phạm (nếu hành vi trước đó chưa cấu thành một tội độc lập khác). Do đó, chiến lược tối thượng của Luật sư là thu thập chứng cứ (camera, nhân chứng, tin nhắn) chứng minh Thân chủ đã TỰ NGUYỆN DỪNG TAY trước khi tội phạm hoàn thành.

4. Thẩm quyền xử lý đối với nhóm án chưa đạt

Dù hành vi chưa gây ra hậu quả (Ví dụ: Lừa đảo 1 tỷ đồng nhưng chưa kịp chuyển khoản), vụ án vẫn sẽ được tiến hành Khởi tố theo đúng thẩm quyền. Đặc biệt với hệ thống tố tụng mới bãi bỏ Cơ quan Cảnh sát Điều tra cấp huyện, mọi vụ án Tội phạm rất nghiêm trọng hoặc Đặc biệt nghiêm trọng chưa đạt đều sẽ được chuyển thẳng lên Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an Cấp Tỉnh hoặc Cấp Bộ thụ lý.

Quá trình Điều tra tại cấp Tỉnh/Bộ vô cùng nghiêm ngặt, việc thay đổi lời khai để “lật lọng” thành tự ý nửa chừng chấm dứt sẽ bị Điều tra viên lật tẩy ngay lập tức nếu không có chiến lược pháp lý bài bản.

Nội dung liên quan

• Tội phạm nghiêm trọng là gì và những quy định pháp lý cần biết
• Tội phạm mạng là gì và những quy định pháp lý cần lưu ý
• Tội phạm nghiêm trọng và những quy định pháp lý cần biết
• Dịch vụ luật sư hình sự tại TP.HCM — phạm vi công việc và cách làm việc