Điều 178 Bộ luật Tố tụng Hình sự: Tuyệt đối không “Ký khống” Biên bản điều tra
Biên bản điều tra là “chứng cứ vật chất” đáng sợ nhất trong mọi vụ án hình sự. Một lời nói lỡ miệng, một sự sợ hãi nhất thời được ghi chép vào Biên bản và có chữ ký xác nhận của bạn sẽ trở thành “bản án” đóng đinh số phận pháp lý của chính bạn, bất chấp việc sau này ra Tòa bạn có kêu oan hay thay đổi lời khai.
Do đó, việc hiểu rõ “luật chơi” về lập Biên bản theo Điều 178 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 là lá chắn tự vệ duy nhất của bạn trong phòng hỏi cung kín. Bài viết dưới đây của Luật sư Hình sự sẽ “giải mã” các quyền hạn tối thượng của bạn đối với tờ giấy quyền lực này.
1. Điều 178 Bộ luật Tố tụng Hình sự quy định gì?
Điều 178 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 là quy định bắt buộc về việc Lập biên bản trong mọi hoạt động điều tra, giám định. Nội dung chính yêu cầu: Khi tiến hành hỏi cung, khám xét, đối chất, thu giữ tài liệu… Điều tra viên BẮT BUỘC phải lập Biên bản tại chỗ.
Điểm mấu chốt có lợi nhất cho người dân ở Điều luật này là: Sau khi lập xong, Điều tra viên phải đưa Biên bản cho bạn tự đọc lại (hoặc đọc cho bạn nghe). Bạn CÓ QUYỀN YÊU CẦU SỬA ĐỔI, BỔ SUNG nếu Điều tra viên ghi sai lời bạn nói. Chỉ khi nào đồng ý toàn bộ nội dung, bạn mới đặt bút ký xác nhận.
2. Hình thức và Nội dung “Bắt buộc” của một Biên bản hợp pháp
Một tờ giấy do Điều tra viên viết ra không mặc nhiên có giá trị pháp lý nếu nó vi phạm các yếu tố hình thức quy định tại Điều 178 và Điều 133 BLTTHS 2015. Biên bản hợp lệ phải có đủ các yếu tố sau:
2.1. Phải ghi rõ Thời gian và Địa điểm
Biên bản phải ghi chính xác giờ, phút, ngày, tháng, năm bắt đầu và kết thúc buổi làm việc. Việc ghi sai giờ hoặc ghi lùi ngày (lập biên bản ngày hôm nay nhưng bắt ký ngày hôm qua) là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng. Nếu phát hiện điều này, bạn có quyền từ chối ký.
2.2. Thành phần tham gia phải đầy đủ
Trong biên bản phải ghi tên Điều tra viên (thuộc Cơ quan Cảnh sát điều tra Cấp Tỉnh/Bộ), Cán bộ ghi biên bản, Người chứng kiến (nếu có) và thông tin của bạn. Đặc biệt, nếu bạn mời Luật sư, tên và tư cách của Luật sư BẮT BUỘC phải được ghi nhận vào Biên bản ngay từ phần mở đầu.
2.3. Diễn biến phải trung thực
Biên bản thường được lập theo hình thức Hỏi – Đáp. Câu hỏi của Điều tra viên thế nào, câu trả lời của bạn ra sao phải được ghi chép trung thực. Điều tra viên không được dùng từ ngữ mớm cung, ép cung hoặc tự ý “tóm tắt” lại lời khai của bạn theo hướng bất lợi.
3. Quyền tự vệ của bạn trước Biên bản Điều tra
Phòng hỏi cung có thể rất áp lực, nhưng bạn không hề đơn độc nếu nắm vững 3 Quyền tự vệ được pháp luật bảo vệ sau đây:
3.1. Quyền Tự Đọc và Sửa chữa Biên bản
Khi kết thúc buổi làm việc, Điều tra viên sẽ đưa Biên bản cho bạn. TUYỆT ĐỐI KHÔNG KÝ NGAY LẬP TỨC. Bạn có quyền tự mình đọc từng chữ một. Nếu Điều tra viên ghi sai ý, ví dụ bạn nói “Tôi mượn xe”, nhưng Biên bản ghi “Tôi chiếm đoạt xe”, bạn hãy cầm bút tự tay gạch bỏ chữ “chiếm đoạt”, viết đè lên chữ “mượn” và ký nháy (ký tắt) vào bên cạnh chỗ sửa chữa đó. Điều tra viên không có quyền ngăn cản bạn làm việc này.
3.2. Không bao giờ “Ký Khống”
Ký khống là việc bạn ký tên vào tờ giấy trắng hoặc phần dưới cùng của trang giấy khi nội dung phía trên chưa được ghi chép hoặc ghi chép chưa kín trang. Đây là rủi ro “chết người”. Rất có thể sau khi bạn về, những nội dung buộc tội sẽ được điền thêm vào khoảng trống đó. Quy tắc sống còn là: Chữ ký của bạn phải nằm ngay sát dòng chữ cuối cùng của Biên bản, và bạn phải gạch chéo phần giấy trắng còn dư.
3.3. Quyền Từ chối ký và Ghi rõ lý do
Nếu Điều tra viên ghi hoàn toàn sai lệch lời khai của bạn, có dấu hiệu ép cung, mớm cung và không cho bạn sửa chữa, bạn CÓ QUYỀN TỪ CHỐI KÝ VÀO BIÊN BẢN. Khi đó, bạn hãy tự tay viết vào phần cuối trang dòng chữ: “Tôi từ chối ký biên bản vì nội dung không đúng với lời khai của tôi, Điều tra viên đã ghi sai sự thật…” rồi mới ký tên dưới dòng chữ đó.
4. Có Luật sư tham gia: Khắc tinh của những Biên bản sai lệch
Thực tế cho thấy, áp lực trong phòng hỏi cung của Cơ quan Cảnh sát điều tra khiến nhiều Bị can hoảng loạn, sợ hãi nên nhắm mắt ký bừa vào Biên bản cốt để được về nhà sớm hoặc để khỏi bị nạt nộ. Điều này dẫn đến hậu quả vô cùng thảm khốc khi ra Tòa.
Nếu có Luật sư đồng hành, toàn bộ rủi ro này sẽ bị triệt tiêu:
- Giám sát Điều tra viên: Luật sư sẽ ngồi ngay cạnh bạn trong suốt buổi hỏi cung. Bất cứ câu hỏi gài bẫy, mớm cung nào từ Điều tra viên sẽ bị Luật sư nhắc nhở, yêu cầu ghi nhận vào biên bản.
- Kiểm duyệt Biên bản: Trước khi bạn ký, Luật sư sẽ là người cầm Biên bản đọc lại từ đầu đến cuối, đối chiếu với những gì bạn đã khai. Nếu phát hiện sai lệch, Luật sư sẽ yêu cầu lập tức sửa chữa.
- Bảo vệ Quyền im lặng: Luật sư sẽ tư vấn cho bạn biết câu hỏi nào nên trả lời, câu hỏi nào nên sử dụng “Quyền im lặng” để tránh tự buộc tội chính mình.
Nội dung liên quan
- Mẫu biên bản điều tra tai nạn lao động chuẩn quy định
- Điều tra là gì và những quy định cần biết trong tố tụng hình sự
- Bản án hình sự và những quy định quan trọng cần biết
- Dịch vụ luật sư hình sự tại TP.HCM — phạm vi công việc và cách làm việc
Liên hệ Luật sư Bùi Khắc Long — Chứng chỉ hành nghề số 17116/TP/LS-CCHN, Đoàn Luật sư TP.HCM
Điện thoại / Zalo: 0984 138 515 — Email: lsbuikhaclong@gmail.com
Địa chỉ: Số 35 Dương Văn An, phường Bình Trưng, Thành phố Hồ Chí Minh
Nội dung bài viết mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn cho từng vụ việc cụ thể.
